Toegangstickets voor de Villa Adriana van Hadrianus in Tivoli

De Romeinse keizers lieten hun zomerresidenties bouwen, ver weg van de Palatijn, de plek waar de stadswoningen stonden. Hadrianus, die van 117 tot 138 over Rome regeerde, zette een groot bouwproject op aan de rand van Rome, in een poging om alles wat hij tijdens zijn vele reizen had gezien samen te brengen. Daarom liet hij de Villa Adriana bouwen, een van de mooiste en best bewaarde voorbeelden van een keizerlijk paleis.

Als locatie voor zijn nieuwe woning koos hij een vakantieoord niet ver van de Urbe. Hij koos voor Tivoli omdat het toen al bekend stond als vakantieoord en het voordeel had dat het dicht bij de Urbe lag. De totale oppervlakte van de villa besloeg meer dan 300 hectare, net zo groot als die van een echte stad.

Het was verdeeld in drie delen: de oostelijke wijken, de centrale wijken en de bovenste wijken. Deze drie ruimtes waren met elkaar verbonden via speciale doorgangen, waardoor ook kon worden gecontroleerd wie er binnenkwam en wie er weer wegging. Het complex was ook omgeven door hoge verdedigingsmuren. De residentie van de keizer lag in het centrale deel en was bereikbaar via een monumentale ingang met drie exedra’s. Je kon de baden onmogelijk over het hoofd zien; ze waren niet alleen de favoriete plek voor behandelingen, maar ook voor zakelijke ontmoetingen.

Van alle gebouwen in de oostelijke wijk sprong het Griekse theater er het meest uit; daarachter lag het Palestra-complex. Het belangrijkste deel van dit gebied was de Griekse en Latijnse bibliotheek, die je via een groot terras kon bereiken. Daarachter lag de Zaal van de Filosofen, die waarschijnlijk bedoeld was voor hoorzittingen, en daarnaast stond het Maritieme Theater, dat qua vorm en grootte identiek was aan het Pantheon. Het had een portiek met een waterkanaal. In het midden lag een klein eilandje met een villa erop, dat via twee draaibare houten bruggen te bereiken was.

Villa Adriana is het meest sprekende voorbeeld van de Romeinse architectuur uit die tijd. De weelde en pracht van de kamers en de monumentaliteit die het gebouw als geheel kenmerkt, geven uitdrukking aan de grote macht van keizer Hadrianus.